Trasa nr 1: Wokół Góry św. Anny (20,6 km)

Krótka, lecz przy niektórych podjazdach wymagająca lekkiego wysiłku trasa wokół przepięknego Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny.  Wycieczkę możemy rozpocząć w Leśnicy lub na Górze Świętej Anny, która jest centrum turystycznym gminy. Znajdziecie tu kilka klimatycznych restauracyjek oraz bogatą bazę noclegową zachęcającą do pobytu przez cały weekend lub dłużej. Na wycieczce zobaczycie wszystkie główne atrakcje Góry Świętej Anny i otaczającego ją parku. Dotrzemy też do pięknego pałacu w Żyrowej, leżącej na terenie sąsiedniej gminy Zdzieszowice. Trasa w przeważającej części biegnie oznaczonymi szlakami turystycznymi, z dala od ruchu samochodowego.

 

Szczegółowa mapa trasy:

Pobierz plik GPX

CIEKAWE MIEJSCA NA TRASIE

Leśnica

Siedziba gminy, miasteczko liczące blisko 3 tys. mieszkańców, położone u stóp masywu Chełma i Góry św. Anny. Pierwsza wzmianka o Leśnicy pochodzi z 1217 roku. Miejscowość wzięła swoją nazwę od lasów kiedyś otaczających osadę. W centrum Leśnicy zachował się stary układ urbanistyczny wokół Rynku wraz z wieloma dawnymi budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. Mimo niewielkich rozmiarów Leśnicy znajdziemy w niej kilka ciekawych zabytków i atrakcji. Turystów wypoczywających w okolicy z pewnością przyciągnie choćby kąpielisko miejskie znajdujące się przy drogach na Górę Świętej Anny i do Poręby, czy pięknie ukwiecony Park Miejski, doskonały do relaksu pośród zieleni. Tuż przy parku stoi pięknie odrestaurowany budynek dawnej stodoły, który pełni obecnie funkcje sali biesiadnej. Przy ul. Leśnickiej 10 znajduje się informacja turystyczna, w której dowiemy się wszystkiego, co najważniejsze o atrakcjach gminy i okolic.

Rynek w Leśnicy

Na Rynku w Leśnicy warto przyjrzeć się zabytkowym kamieniczkom z końca XIX i początku XX wieku. Przy południowej pierzei stoi zabytkowy posąg św. Jana Nepomucena z XVIII wieku. Jego autorem jest Johann Melchior Österreich. Z kolei przy wschodniej pierzei rynku stoi pomnik upamiętniający powstańców śląskich autorstwa opolskiego rzeźbiarza, Jana Borowczaka. Tuż obok pomnika znajduje się tablica z krzyżem powstańczym i napisami: „Miejsce walk powstańców śląskich” i  „Chwała bohaterom”.

 

Kościół Trójcy Świętej w Leśnicy

Barokowa świątynia z drugiej połowy XV wieku stojąca nieopodal leśnickiego Rynku. We wnętrzu zachowały się: klasycystyczna chrzcielnica, ambona, obrazy i rzeźby z XVIII i XIX wieku, a także kamienna płyta nagrobna z XVII wieku z inskrypcją w języku czeskim, na której przedstawiono Fryderyka von Schneckenhausa, wójta Leśnicy oraz jego żonę Helenę Bogdanowską. Warto także zwrócić uwagę na inne płyty nagrobne poświęcone nieznanym postaciom oraz żelazną płytę z 1571 roku z herbami Jana von Kochtitzkiego i jego żony Faustyny. Tuż przed kościołem od strony Parku Miejskiego widać dwie zabytkowe kolumny i fragment starego bruku. To pozostałości po dawnej stodole.

Kościół cmentarny pw. Najświętszej Marii Panny w Leśnicy

Położony jest w północnej części miasta, na wzgórzu, na którym ulokował się cmentarz. Świątynię zbudowano stylu gotyckim w XV wieku. Na cmentarzu okalającym świątynię zachowało się wiele starych nagrobków mieszkańców Leśnicy.

Małe Muzeum Leśnickie – galeria sztuki

Znajduje się w niewielkim budynku obok kościoła, na tyłach leśnickiego Rynku. W muzeum poznamy historię Leśnicy i okolic Góry Świętej Anny, obejrzymy stare zdjęcia, przedmioty codziennego użytku, a także czasowe wystawy obrazów i rzeźb. Czasem odbywają się tu również odczyty, prelekcje i inne imprezy kulturalne.

Cmentarz żydowski w Leśnicy

Położony na uboczu, na wschodnich krańcach Leśnicy, przy szlaku rowerowym do górnej części Poręby. Założono go w 1837 roku po zakazie chowania zmarłych Żydów w Strzelcach Opolskich. Do dziś zachowały się w całości lub częściowo 34 nagrobki.

Góra Świętej Anny (miejscowość)

Położona na wzgórzu Góra Świętej Anny jest jedną z najpiękniejszych miejscowości na Opolszczyźnie. Jej historia związana jest od wielu wieków z kultem św. Anny. Dziś to nie tylko cel licznych pielgrzymek, ale także jedno z najprężniejszych centrów turystycznych w regionie. W centrum miejscowości znajdziemy liczne punkty gastronomiczne, sklepiki z pamiątkami, a także dobrze rozwiniętą bazę noclegową. Są tu również muzea, galeria sztuki, a nawet letni tor saneczkowy, doskonała atrakcja nie tylko dla dzieci.

Sanktuarium św. Anny

Jeden z najważniejszych ośrodków kultu na Śląsku. Położone w centrum miejscowości na stromym wzgórzu, na które prowadzą z Rynku schody zwieńczone zabytkową bramą. Duchowym sercem sanktuarium jest bazylika z relikwiami i figurą św. Anny Samotrzeciej, będąca obiektem religijnego kultu już od końca XV wieku. Wnętrze kościoła zapiera dech bogactwem zdobień i dzieł sztuki sakralnej. Przepiękny dziedziniec przed kościołem zwany jest Rajskim Placem. Pod jego arkadami stoi 15 stuletnich konfesjonałów. Obok bazyliki wznosi się spory gmach Klasztoru Franciszkanów, a u jej podnóża, w danym kamieniołomie – Grota Lurdzka.

Kalwaria na Górze Świętej Anny

Niezwykle miejsce kultu i licznych pielgrzymek. Na pagórkach położonych na wschód od bazyliki, pomiędzy Górą Świętej Anny, Leśnicą i Porębą zbudowano ponad trzydzieści kapliczek. Ich fundatorem był hrabia Georg Adam von Gaschin, który zlecił budowę w 1700 roku Domenicowi del Signore. Budowę, którą wzorowano na Kalwarii Zebrzydowskiej ukończono w 1709 roku. Wewnątrz szlaku biegnącego przez wszystkie kapliczki znajduje się wielka łąka z ołtarzem papieskim, przy którym mszę odprawiał Jan Paweł II podczas jednej ze swoich wizyt w Polsce.

Amfiteatr na Górze Świętej Anny

Plenerowy amfiteatr zbudowano w miejscu dawnych kamieniołomów w latach 30-tych XX wieku, po dojściu do władzy Hitlera. Miał on być sceną pompatycznych wieców partyjnych NSDAP i pomieścić ok. 50 tysięcy widzów, z czego 27 tys. na miejscach siedzących. Na skale nad amfiteatrem zamiast Pomnika Czynu Powstańczego stała wówczas rotunda mieszcząca sarkofagi bojowników organizacji Selbstchuz poległych w 1921 roku w walkach z polskimi powstańcami. Tuż przy amfiteatrze stoi zabytkowy piec wapienniczy – pozostałość dawnego kamieniołomu. Warto przespacerować się również wąwozem przy amfiteatrze, w którym możemy obejrzeć ciekawe formy skalne i geologiczne.

Pomnik Czynu Powstańczego na Górze Świętej Anny

Wzniesiono go w 1955 roku na skale nad amfiteatrem, w miejscu dawnej, niemieckiej rotundy. Jego projektantem był słynny polski rzeźbiarz – Xawery Dunikowski. Pomnik w stylu socrealistycznym upamiętnia powstańców śląskich, którzy zginęli podczas intensywnych walk prowadzonych w tym regionie. W pobliżu Góry Świętej Anny zachowało się kilka ich grobów, rozrzuconych po okolicy. Warto zwrócić uwagę na kamienie, którymi wyłożony jest plac wokół oraz drogi dojazdowe od pomnika. Pochodzą one z Jury Krakowsko-Częstochowskiej i można na nich zauważyć liczne odciski morskich stworzeń i prehistorycznej roślinności.

Kapliczka Trzech Braci u podnóża Góry Świętej Anny

Kapliczka stoi na polu przy drodze Zdzieszowice - Góra Świętej Anny. W jej wnętrzu znajduje się obraz przedstawiający trzech żołnierzy modlących się do Świętej Rodziny. Wedle legendy kapliczkę ufundował ojciec z dwoma synami, którzy podczas wojen napoleońskich walczyli na różnych frontach i modlili się o szczęśliwy powrót z wojny przed obrazem Świętej Rodziny umieszczonym na dębie stojącym w tym miejscu. Gdy wojna się skończyła, ojciec wraz z synami postanowili zbudować kapliczkę, jako podziękowanie z boską opiekę.

Tunele Hamburgi – Góra Świętej Anny

Dawne schrony lotnicze znajdujące się przy wylocie Doliny Krowioka zaczynającej się przy amfiteatrze. Podczas alianckich nalotów pod koniec II wojny światowej chronili się tu pracownicy pobliskich zakładów koksowniczych w Zdzieszowicach. Dobrze zachowane wejścia do schronów są obecnie zamurowane i prowadzi do nich krótka i trochę zarośnięta ścieżka biegnąca od szlaku turystycznego.

Park Krarobrazowy Góra Świętej Anny

Jeden z trzech parków krajobrazowych na terenie Opolszczyzny. Zajmuje on obszar o powierzchni ponad 5 tys. hektarów wokół masywu Chełma z najwyższym wzniesieniem Wyżyny Śląskiej – Górą Świętej Anny (408 m) zwaną również Górą Chełmską. Rozległy teren obejmuje 5 gmin i zawiera 6 rezerwatów przyrody: Góra św. Anny, Ligota Dolna, Lesisko, Grafik, Boże Oko i Biesiec. Występuje tu ok. 800 gatunków roślin, w tym 31 chronionych. Również fauna jest tu bogata. Można spotkać jelenie, sarny, tchórze, borsuki, lisy, dziki, oraz ponad 50 gatunków ptaków. W parku jest wiele znakowanych szlaków pieszych i rowerowych biegnących różnorodnym i pagórkowatym terenem.

Rezerwat Geologiczny Góra Świętej Anny

Góra Świętej Anny to dawny wulkan, o czym przypomina rezerwat geologiczny zlokalizowany na terenie dawnego kamieniołomu w południowej części wioski. W jego centrum widać niewielki wulkaniczny stożek, który powstał w kalderze po poprzednim, większym wulkanie. Wokół rezerwatu wytyczono piękną widokowo ścieżkę dydaktyczną z licznymi tablicami opisującymi proces tworzenia się wulkanów. Powstały tu również punkty widokowe z ławkami. W wyraźnie zarysowanym kotle ogrnicz0nym od północy sporym klifem spotkać można sympatyczne stadko owiec wypasane na łąkach rezerwatu.

Rezerwat przyrody Biesiec

Rezerwat ten znajduje się w północnej części masywu Chełma, pomiędzy Wysoką, a Ligotą Dolną. Obejmuje on dwa wzniesienia – Biesiec i Wysoką Górę z ciekawymi skałami wapiennymi. Głównym atutem przyrodniczym rezerwatu jest stary las bukowy. Występuje tu aż 35 gatunków roślin chronionych i 26 gatunków roślin górskich. Również fauna rezerwatu jest bogata. Można tu spotkać m.in. wiele gatunków ptaków oraz kilka gatunków jaszczurek i węży – m.in. żmiję zygzakowatą i gniewosza plamistego.

Rezerwat przyrody Lesisko

Położony jest na południowych stokach Chełma, pomiędzy Górą Świętej Anny, Żyrową i Oleszką. Na obszarze prawie 50 hektarów znajdziemy bujne i wilgotne lasy bukowe z licznymi roślinami chronionymi. Występuje tu ponad 50 gatunków ptaków, a także liczne gatunki ssaków – sarny, jelenie, dziki, lisy, wiewiórki i kuny.

Ruiny folwarku Waldhof – rezerwat Lesisko

Ruiny położone są tuż przy rezerwacie Lesisko. To pozostałości 7 budynków – domów mieszkalnych, stodół, obór i magazynów. Całość zbudowana została z kamienia wapiennego wydobywanego na Górze św. Anny oraz z cegły. Obecnie ruiny znajdują się w rękach prywatnych.

 

 

Oleszka

Wieś położona na wschód od Góry Świętej Anny, na terenie gminy Zdzieszowice. Nazwa miejscowości oznacza małą osadę pośród olch. W średniowieczu stał tu zamek, który został zburzony podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648). Dziś w Oleszce podziwiać możemy neobarokową kaplicę Nawiedzenia NMP oraz zabytkową kapliczkę poświęconą ofiarom wojny trzydziestoletniej. Przez wioskę przebiega ścieżka dydaktyczna „Z Góry Św. Anny do Ligoty Dolnej”. Tuż przy niej, przy szlaku turystycznym w stronę Żyrowej wzniesiono pomnik upamiętniający 17-letniego powstańca śląskiego – Karola Chodkiewicza, który w miejscu tym został ciężko ranny, na skutek czego zmarł w drodze do szpitala.

 

Pałac w Żyrowej

W czasach piastowskich istniał tu zamek będący własnością Księstwa Opolskiego. Obecny pałac został  zbudowany w latach 1631-44 przez hrabiego Melchiora Ferdynanda von Gaschina i jest jednym z najbardziej  okazałych zabytków barokowych na Opolszczyźnie. W 1899 roku zamek stał się własnością amerykańskiego milionera, który kupił go dla swojej córki Mary Knowlton. W 1910 r. gościł w nim cesarz niemiecki Wilhelm II. W czasie II wojny światowej mieściło się tu archiwum wojskowe III Rzeszy. Oprócz budynku pałacu zachowały się również budynki gospodarcze na jego tyłach, a także najstarszy budynek we wsi – plebania z XIV wieku. Obecnie pałac jest restaurowany na potrzeby hotelu.

Kościół św. Mikołaja w Żyrowej

Gotycko-barokowa świątynia powstała w 1300 roku i była kilkukrotnie przebudowywana. W kościele spoczywają dawni właściciele Żyrowej – rodzina Żyrowskich, Gaschinów i ostatni właściciele wioski rodzina von Francken-Sierstorpff. Przy kościele znajdują się dwa pomniki przyrody – 200-letni klon i cis jagodowy. W centrum wioski z kolei znajdziemy trzeci pomnik przyrody – dąb cesarski z 1911 roku upamiętniający wizytę cesarza Wilhelma II.

 

 

PRZEBIEG TRASY (20,6 km)

LEŚNICA (Rynek – ul. Góry Świętej Anny – ul. Trzech Braci) – KAPLICZKA TRZECH BRACI – CZARNY SZLAK ROWEROWY – GÓRA ŚWIĘTEJ ANNY (amfiteatr – Pomnik Czynu Powstańczego – ul. Powstańców Śląskich – ul. Leśnicka – Rynek – ul. Strzelecka) – WYSOKA (MOP przy A4) – REZERWAT PRZYRODY BIESIEC – CZERWONY SZLAK ROWEROWY - OLESZKA (ul. Wiejska – zielony szlak rowerowy) – ŻYROWA (ul. Ogrodowa – kościół – pałac – ul. Korfantego – ul. Leśna) – ZIELONY SZLAK ROWEROWY – LEŚNICA (ul. Żyrowska – ul. Zdzieszowicka – ul. Kościelna – Rynek)

 

Na wycieczkę wyruszamy z Rynku w Leśnicy. Kierujemy się na północny zachód, ul. Góry Świętej Anny. Na pierwszym zakręcie za centrum miasteczka skręcamy w lewo, w ul. Trzech Braci. Jedziemy drogą pośród pól do kapliczki Trzech Braci, przy której przecinamy prosto główną drogę ze Zdzieszowic na Górę Świętej Anny. Po chwili docieramy do czarnego szlaku rowerowego, skręcamy w prawo i wjeżdżamy w piękną Dolinę Krowioka porośniętą gęstym lasem liściastym, w którym dominują stare buki. Czeka nas teraz łagodny podjazd o długości ok. kilometra. Po drodze mijamy ukryte w lesie dawne schrony przeciwlotnicze – tzw. tunele Hamburgi. Podjazd kończy się tuż przed monumentalnym amfiteatrem na Górze św. Anny, nad którym góruje stroma, wapienna skała z Pomnikiem Czynu Powstańczego na szczycie. Tuż przy amfiteatrze stoi dawny piec do wypalania wapna.

Na terenie amfiteatru przejeżdżamy wokół widowni. Po lewej stronie skały znajdują się strome schodki, którymi trzeba wnieść rower. Jeśli chcecie uniknąć wnoszenia roweru, trzeba się cofnąć ok. 300 metrów od amfiteatru do rozległego leśnego placu, przy którym czasem parkują samochody. Prowadzi z niego brukowana droga pod górę, która dociera do szosy Zdzieszowice - Góra św. Anny, gdzie przy dużym parkingu obok Zajazdu Góra Świętej Anny skręcamy w lewo i podjeżdżamy do centrum tuż obok Rezerwatu Geologicznego. Możemy też skręcić tuż za leśnym parkingiem w lewo, w wąską ścieżkę prowadzącą grzbietem wzgórza do Pomnika Czynu Powstańczego.

Jeśli zdecydowaliście się na najkrótszą opcję trasy z wnoszeniem roweru po schodkach, tuż za pomnikiem jedziecie drogą po prawej stronie placu (ul. Powstańców Śląskich). Warto dobrze przypatrzeć się kamieniom, z których zbudowana jest droga. Pochodzą one z Jury Krakowsko Częstochowskiej i można w nich zauważyć odciski prehistorycznych stworzeń morskich i roślin. Najbardziej widoczne są one na krótkim odcinku pomiędzy końcem placu, a pierwszym domem. Największa skamielina morskiego ślimaka ma tu rozmiar ludzkiej dłoni.

Ulica Powstańców Śląskich wspina się pod górę do Muzeum Krzyża Świętego i głównej ul. Leśnickiej, gdzie skręcamy w lewo i po chwili dojeżdżamy do Rynku z pięknym widokiem na Sanktuarium św. Anny. Za Rynkiem nasza droga zakręca w lewo i po chwili dociera do wiaduktu nad autostradą A4. Zaraz za nim skręcamy w lewo i po chwili objeżdżamy wokół Miejsca Odpoczynku Podróżnych przy autostradzie. Po prawej stronie warto zwrócić uwagę na pozostałości zabytkowego wiatraka w Wysokiej. Za MOP-em przy A4 i jedziemy dalej niebieskim szlakiem rowerowym. Droga zakręca tuż przed masztem radiowo-telewizyjnym w prawo, a później w lewo i wjeżdża do lasu. Sześćset metrów dalej dojeżdżamy do dużego skrzyżowania leśnych szlaków, za którym znajduje się rezerwat przyrody Biesiec. Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo, na czerwony szlak rowerowy i po dwóch kolejnych zakrętach (najpierw w prawo, później w lewo) przejeżdżamy przejściem dla zwierząt na drugą stronę autostrady. Tu trasa główna naszej wycieczki skręca razem z czerwonym szlakiem w prawo. Alternatywnie możemy też pojechać w lewo i wąską ścieżką, która biegnie wzdłuż autostrady, przejechać skrótem przez rezerwat przyrody Lesisko do Żyrowej, gdzie wrócimy na trasę główną wycieczki. To jednak opcja dla posiadaczy rowerów terenowych. Opis przejazdu poniżej.

Jadąc trasą główną, za przejściem dla zwierząt nad autostradą A4 skręcamy w prawo i po chwili w lewo. Czeka nas ok. 500 m zjazdu, po którym wyjeżdżamy z lasu i wjeżdżamy do Oleszki. W centrum wioski skręcamy w lewo, kierując się dalej czerwonym szlakiem rowerowym. Zadrzewioną aleją biegnącą pomiędzy polami dojeżdżamy do Żyrowej, gdzie skręcamy w drugą ulicę w lewo (ul. Ogrodowa). Jedziemy wzdłuż budynków gospodarczych żyrowskiego pałacu i przy kościele skręcamy w prawo. Mijamy pałac, przejeżdżamy przez kamienną bramę na ul. Korfantego. Jedziemy prosto do pierwszego skrzyżowania, za którym na rozwidleniu jedziemy w lewo. Mijamy staw, stację kontroli pojazdów, niewielką kapliczkę i na rozwidleniu za nią jedziemy w lewo, w ul. Leśną. Po chwili wjeżdżamy na zielony szlak rowerowy, opuszczamy Żyrową i drogą pośród łąk dojeżdżamy do zagajnika i skrzyżowania z szosą Zdzieszowice - Góra św. Anny. Jeśli startowaliście z Góry Świętej Anny i chcecie pominąć przejazd przez Leśnicę, skręcacie tutaj w lewo, jedziecie szosą dla samochodów do pierwszego zakrętu, na którym jedziecie dalej prosto czarnym szlakiem rowerowym. Mijacie zagajnik, łąki i wjeżdżacie do leśnej Doliny Krowioka (patrz początek opisu), którą docieracie pod amfiteatr i do centrum Góry św. Anny.

Wracając z Żyrowej trasą główną naszej wycieczki, na skrzyżowaniu z szosą Zdzieszowice – Góra św. Anny jedziemy prosto zgodnie z zielonym szlakiem rowerowym. Kilometr dalej wyjeżdżamy z lasu, mijamy pola i docieramy do Leśnicy. Ulicą Żyrowską dojeżdżamy do głównej ul. Zdzieszowickiej. Jedziemy nią prosto, by za zakrętem w lewo wrócić do Rynku, gdzie zaczynaliśmy i kończymy wycieczkę.

 

ALTERNATYWNA TRASA PRZEZ REZERWAT LESISKO

Jeden z najbardziej malowniczych szlaków na Górze św. Anny, na którym jednak przydadzą się terenowe opony.   Jadąc trasą główną, za MOP-em przy A4 dojeżdżamy do przejścia dla zwierząt nad autostradą i zaraz za nim skręcamy w lewo. Jedziemy około kilometra drogą wzdłuż autostrady, aż po lewej stronie zobaczymy znów maszt stacji nadawczej. Czterysta metrów za nim skręcamy ostro w prawo, na drogę biegnącą skrajem lasu i po chwili wjeżdżamy na czerwony i zielony szlak pieszy. Czeka nas miły zjazd skrajem lasu. Niecały kilometr od autostrady skręcamy w prawo, w drogę, którą łatwo przeoczyć. Zaczyna się ona przy tablicy informacyjnej Parku Krajobrazowego i biegną nią oznaczone szlaki piesze. Po krótkim odcinku pomiędzy polami dojeżdżamy do ruin dawnego folwarku Waldhof. Droga przejeżdża przez jego teren i tuż za nim wjeżdża do lasu. Zaraz potem szlak zakręca w lewo i zjeżdża wąską, meandrującą ścieżką nad głębokim wąwozem do Żyrowej, gdzie przy kościele wracamy na trasę główną naszej wycieczki.

PDFTrasa nr 1 - Wokół Góry św. Anny.pdf (384,55KB)

opis trasy, zdjęcia i mapa:

Przemysław Supernak, SuperGlob